Pracowałeś w Polsce i Wielkiej Brytanii? Sprawdź, czy możesz otrzymywać dwie emerytury i jak liczą się lata pracy po Brexicie

Czy można otrzymywać polską i brytyjską emeryturę jednocześnie?

Tak, jeżeli spełniasz warunki obowiązujące w obu systemach. Możesz otrzymywać:

• emeryturę z polskiego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS),
• emeryturę państwową z Wielkiej Brytanii, czyli State Pension,
• dodatkowo wypłaty z brytyjskiej Workplace Pension lub innych prywatnych programów.

Nie musisz wybierać tylko jednej emerytury dlatego, że pracowałeś w różnych krajach.

Przykładowo osoba, która pracowała 12 lat w Polsce i 22 lata w UK, może mieć prawo do świadczenia z obu państw. Każde z nich rozpatrzy sprawę według swoich zasad.

To, że Wielka Brytania opuściła Unię Europejską, nie oznacza, że polskie lub brytyjskie lata ubezpieczeniowe przestały być uznawane.

Czy lata pracy w Polsce liczą się do emerytury w UK?

Tak — w określonym zakresie.

Brytyjska State Pension opiera się przede wszystkim na historii National Insurance. W nowym systemie emerytalnym zasadniczo wymagane jest co najmniej 10 lat kwalifikujących, aby uzyskać świadczenie.

Jednak przy sprawdzaniu minimalnego okresu ubezpieczenia mogą zostać uwzględnione również okresy ubezpieczenia w Polsce. Niepełny brytyjski rok składkowy może się liczyć, jeśli w tym samym roku opłacano składki w Polsce.

Przykład: 7 lat pracy w UK i 15 lat w Polsce

Jest to przykład matematyczny dla osoby podlegającej zasadom nowego systemu od 2016 r., a nie indywidualna decyzja DWP. ZUS osobno ustali, czy i w jakiej wysokości należy się Markowi polska emerytura.

Najważniejsza różnica

Podobnie polska instytucja nie przejmuje zobowiązania do wypłacania emerytury za lata zatrudnienia w Wielkiej Brytanii.

Formalnie, zgodnie z zasadami koordynacji, instytucja porównuje dwa wyliczenia — kwotę wynikającą wyłącznie z krajowych lat oraz kwotę proporcjonalną (pro rata) — i wypłaca wyższą. W przypadku nowej State Pension, przy łącznym stażu do 35 lat, oba wyliczenia dają zwykle ten sam wynik: liczba brytyjskich lat ÷ 35.

Czy Brexit zmienił zasady emerytur?

Tak, zmieniły się podstawy prawne koordynacji świadczeń między UK a państwami Unii Europejskiej. Nie nastąpiło jednak zerwanie dotychczasowej współpracy.

Znaczenie mają dwa główne mechanizmy:

Umowa o wystąpieniu Wielkiej Brytanii z UE (Withdrawal Agreement) — w pełni chroni osoby, które 31 grudnia 2020 r. były w sytuacji transgranicznej obejmującej UK i państwo UE i nadal w niej pozostają. Okresy ubezpieczenia w UE przebyte przed 1 stycznia 2021 r. są uwzględniane także w szerszym zakresie.

Umowa o handlu i współpracy między UE a UK (Trade and Cooperation Agreement) — zawiera protokół dotyczący koordynacji zabezpieczenia społecznego, który obejmuje sytuacje transgraniczne po 1 stycznia 2021 r. Według DWP zasady sumowania okresów, wypłaty State Pension za granicę i jej corocznej waloryzacji pozostały w tym zakresie bez zmian.

To, które przepisy mają zastosowanie, zależy od konkretnej historii zatrudnienia, miejsca zamieszkania, dat i innych okoliczności.

W praktyce brytyjski urząd nadal uwzględnia okresy ubezpieczenia w państwach Europejskiego Obszaru Gospodarczego przy ustalaniu uprawnień do State Pension. Polacy nie powinni więc zakładać, że składki opłacane przed Brexitem lub po nim stały się bezwartościowe.

Czy otrzymasz pełną brytyjską emeryturę po 35 latach łącznej pracy w Polsce i UK?

Niekoniecznie.

Wyobraź sobie osobę, która ma 20 lat polskiego stażu i 15 pełnych brytyjskich lat kwalifikujących — łącznie 35 lat. Nie oznacza to prawa do pełnej brytyjskiej State Pension.

W typowym przypadku UK obliczy kwotę świadczenia na podstawie brytyjskiej historii ubezpieczenia, z ewentualnym zastosowaniem przepisów przejściowych i koordynacyjnych. Przy 15 brytyjskich latach po 2016 r. byłoby to w uproszczeniu około £103,41 tygodniowo (15 ÷ 35 × £241,30), a nie £241,30.

Pełna brytyjska emerytura za 35 lat odnosi się do brytyjskiej historii ubezpieczenia, a nie dowolnej sumy lat przepracowanych w kilku państwach. To jedna z najważniejszych różnic, które należy zrozumieć przed planowaniem przyszłych dochodów.

Jak ZUS liczy emeryturę za pracę w Polsce?

Polski system działa inaczej niż brytyjski.

W nowym polskim systemie emerytalnym wysokość świadczenia zależy przede wszystkim od zgromadzonych i zwaloryzowanych składek, środków zapisanych na subkoncie oraz kapitału początkowego, jeśli dana osoba go posiada, a także od dalszego średniego trwania życia przyjmowanego do obliczeń.

Dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. samo prawo do emerytury powszechnej co do zasady nie wymaga 10 czy 20 lat pracy. Zasadnicze warunki obejmują osiągnięcie odpowiedniego wieku i posiadanie historii ubezpieczenia, nawet bardzo krótkiej. Nie oznacza to jednak gwarancji wysokiego świadczenia.

Wiek emerytalny w Polsce w 2026 r. wynosi:

• 60 lat dla kobiet,
• 65 lat dla mężczyzn.

Dodatkowo istnieją odrębne warunki uzyskania gwarancji polskiej emerytury minimalnej: wymagany staż wynosi 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn. Przy jego ustalaniu mogą mieć znaczenie okresy zagraniczne, ale wyrównanie do emerytury minimalnej przysługuje tylko osobom mieszkającym na stałe w Polsce.

Czy można otrzymać polską emeryturę wcześniej niż brytyjską?

Tak — i to bardzo ważny aspekt planowania emerytury przez Polaków w UK.

Wyobraźmy sobie kobietę mieszkającą w Birmingham, która kończy 60 lat i ma za sobą okres zatrudnienia w Polsce oraz w Wielkiej Brytanii. Może ona osiągnąć polski wiek emerytalny, zanim uzyska prawo do brytyjskiej State Pension.

Jeżeli spełnia polskie warunki, może ubiegać się o emeryturę z ZUS, mimo że na brytyjską emeryturę państwową będzie musiała jeszcze poczekać. Analogiczna sytuacja może dotyczyć mężczyzny w wieku 65 lat.

Czy trzeba wrócić do Polski, aby otrzymywać emeryturę z ZUS?

Nie. Polska emerytura może być wypłacana osobie mieszkającej w Wielkiej Brytanii — z wyjątkiem wspomnianego wyrównania do emerytury minimalnej, które wymaga stałego zamieszkania w Polsce.

Podobnie brytyjska State Pension może być wypłacana osobie mieszkającej w Polsce.

Samo miejsce zamieszkania nie przesądza o utracie praw wypracowanych podczas ubezpieczenia w drugim kraju. Należy natomiast aktualizować adres, dane bankowe, sytuację osobistą i inne informacje wymagane przez instytucję wypłacającą świadczenie.

Czy brytyjska emerytura jest podwyższana po przeprowadzce do Polski?

Tak.

Brytyjska State Pension jest szczególnym świadczeniem, ponieważ zasady corocznej waloryzacji zależą również od kraju zamieszkania emeryta. W niektórych krajach poza Europą brytyjskie emerytury nie otrzymują corocznych podwyżek. Polska nie należy jednak do tej grupy.

Osoby mieszkające w Polsce co do zasady otrzymują coroczne podwyżki State Pension, tak jak w innych krajach EOG. To ważny argument przy porównywaniu kosztów życia w UK i Polsce.

Nie oznacza to oczywiście, że emerytura wypłacana w złotówkach zawsze będzie rosła o identyczny procent. Na ostateczną kwotę w PLN wpływa także kurs wymiany walut.

Jak złożyć wniosek o emeryturę, jeśli pracowałeś w obu krajach?

Procedura zależy przede wszystkim od aktualnego miejsca zamieszkania i rodzaju świadczenia.

Mieszkasz w Wielkiej Brytanii

Jeżeli ubiegasz się o brytyjską State Pension, we wniosku wskaż, że pracowałeś również w Polsce. Według GOV.UK International Pension Centre przekaże wniosek do systemów emerytalnych krajów, w których mieszkałeś lub pracowałeś — nie trzeba składać osobnych wniosków.

Jeżeli ubiegasz się o polską emeryturę przed osiągnięciem brytyjskiego wieku emerytalnego, ZUS zaleca złożenie wniosku w brytyjskiej instytucji ubezpieczeniowej, która przekaże go do ZUS. Dla ZUS liczy się data złożenia wniosku w instytucji brytyjskiej.

Mieszkasz w Polsce

Osoby mieszkające w Polsce mogą złożyć wniosek o brytyjską emeryturę w ZUS, na polskim formularzu (EMP) — ZUS przekaże go do instytucji brytyjskiej. Można też skontaktować się bezpośrednio z International Pension Centre i skorzystać z formularza do składania wniosku z zagranicy. Informacje: State Pension po przeprowadzce za granicę — GOV.UK (strona zewnętrzna).

Jakie dokumenty warto przygotować?

W szczególności:

• polski PESEL i dane identyfikacyjne,
• brytyjski National Insurance number,
• historię zatrudnienia w obu państwach,
• dane dawnych pracodawców,
• dokumenty dotyczące polskich okresów ubezpieczenia,
• numer rachunku bankowego,
• dokumenty i decyzje dotyczące już przyznanych świadczeń.

Dobrze przygotowana historia zatrudnienia może przyspieszyć wyjaśnianie niezgodności między instytucjami.

Gdzie płaci się podatek od polskiej i brytyjskiej emerytury?

To zależy przede wszystkim od rezydencji podatkowej, rodzaju świadczenia i przepisów umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. Polska i Wielka Brytania mają taką umowę (z 2006 r.).

Zgodnie z ogólną zasadą zawartą w jej artykule 17 typowe emerytury i podobne świadczenia są opodatkowane wyłącznie w państwie rezydencji podatkowej odbiorcy, z zastrzeżeniem wyjątków.

Ważne wyjątki dotyczą między innymi:

• emerytur z tytułu służby publicznej (artykuł 18 ust. 2) — co do zasady opodatkowanych w państwie, które je wypłaca;
• jednorazowych wypłat z programów emerytalnych (artykuł 17 ust. 2) — opodatkowanych w państwie, w którym utworzono program.

Nie należy zatem zakładać, że każde świadczenie z UK jest automatycznie opodatkowane w UK albo że wszystkie wypłaty będą opodatkowane wyłącznie w Polsce. Przed przeprowadzką warto rozważyć konsultację z doradcą podatkowym specjalizującym się w rozliczeniach polsko-brytyjskich.

Trzy sytuacje, które warto rozważyć przed powrotem do Polski

Scenariusz A. Masz 5 lat pracy w UK i 25 lat w Polsce

Nie zakładaj, że pięć brytyjskich lat jest straconych. Okresy z Polski mogą pomóc uzyskać prawo do brytyjskiego świadczenia. Najważniejsze będzie ustalenie, czy pięć lat w UK jest w pełni kwalifikujących i jak DWP uwzględni historię zagraniczną.

Scenariusz B. Masz 18 lat pracy w UK i kilka lat w Polsce

Prawdopodobnie możesz budować znaczącą część brytyjskiej State Pension, a dodatkowo mieć własne uprawnienia w polskim systemie. Sprawdź oba świadczenia osobno i uwzględnij różne daty ich rozpoczęcia.

Scenariusz C. Masz 30 lat w UK i planujesz emeryturę w Polsce

Warto sprawdzić, czy możesz jeszcze poprawić historię National Insurance przed przeprowadzką. Po zamieszkaniu za granicą możliwości dobrowolnego opłacania składek podlegają odmiennym zasadom — od 6 kwietnia 2026 r. są one zaostrzone (szczegóły w poradniku State Pension).

Najważniejsza zasada: dwa systemy, dwa zestawy uprawnień

Osoba, która pracowała zarówno w Polsce, jak i Wielkiej Brytanii, powinna traktować emeryturę jako zbiór odrębnych uprawnień. To nie tylko kwestia liczby lat pracy.

Trzeba ustalić:

1. Jaką emeryturę prognozuje DWP?
2. Jakie uprawnienia i kapitał emerytalny wykazuje ZUS?
3. Kiedy można rozpocząć pobieranie każdego świadczenia?
4. Gdzie będą opodatkowane wypłaty?
5. Jak zmieni się faktyczny dochód po ewentualnym powrocie do Polski?

Przydatne źródła

• State Pension a praca za granicą — GOV.UK (strona zewnętrzna)
• State Pension po przeprowadzce za granicę — GOV.UK (strona zewnętrzna)
• Kraje, w których State Pension jest corocznie podwyższana — DWP (strona zewnętrzna)
• Wniosek o State Pension — GOV.UK (strona zewnętrzna)
• Koordynacja zabezpieczenia społecznego UK–UE od 1 stycznia 2021 r. — DWP (strona zewnętrzna)
• Emerytura w wieku powszechnym dla urodzonych po 31 grudnia 1948 r. — ZUS (strona zewnętrzna)
• Poradnik dla Polaków pracujących w Wielkiej Brytanii (2026, PDF) — ZUS (strona zewnętrzna).pdf)
• ZUS — oficjalny serwis (strona zewnętrzna)
• Umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania Polska–Wielka Brytania (2006) — GOV.UK (strona zewnętrzna)